ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

Περισσότεροι από το 1/5 του πληθυσμού της Κύπρου κινδύνευσαν να βρεθούν στα όρια της φτώχειας το 2016

15:40 - 16.10.2017

Σύμφωνα με την Eurostat, το 2016 230 000 άτομα κινδύνευαν από την φτώχεια στην Κύπρο (ή ποσοστό 27,7%) με το σχετικό δείκτη να σημειώνει αύξηση από το 2008, όταν 180 000 άτομα βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας (ή ποσοστό 23,3%).

Στην Κύπρο, το 2016, το ετήσιο μεσαίο ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα (μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις) μειώθηκε στα 14 020 ευρώ, από 16 024 το 2008. Το όριο "κινδύνου φτώχειας" μεταφέρθηκε από τα 9 614 ευρώ για μονογονεϊκές οικογένειες το 2008 σε 8 412 ευρώ το 2016 και από τα 20 190 ευρώ το 2008 για οικογένειες με δύο ενήλικες και δύο παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών, σε κάτω από 17 665 ευρώ το 2016.

Η Eurostat αναφέρει ότι τα άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας μετά από κοινωνικές μεταβιβάσεις αυξήθηκαν στο 16,1% το 2016 (από 15,9% το 2008) και τα άτομα που υπέστησαν σημαντική στέρηση υλικών αυξήθηκαν στο 13,6% (από 9,1% το 2008). Τα άτομα ηλικίας 0-59 που ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας αυξήθηκαν επίσης στο 10,6% το 2016 (από 4,5% το 2008).

Η Eurostat αποσαφηνίζει ότι τα άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας είναι εκείνα που ζουν σε ένα νοικοκυριό με ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα κάτω από το κατώτατο όριο κινδύνου φτώχειας, το οποίο ορίζεται στο 60% του εθνικού μέσου  ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος (μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις). Το ισοδύναμο εισόδημα υπολογίζεται διαιρώντας το συνολικό εισόδημα των νοικοκυριών κατά το μέγεθος που καθορίζεται μετά την εφαρμογή των ακόλουθων ποσοστών: 1,0 στον πρώτο ενήλικα, 0,5 σε κάθε άλλο μέλος του νοικοκυριού ηλικίας 14 ετών και άνω και 0,3 σε κάθε μέλος του νοικοκυριού ηλικίας κάτω των 14 ετών.

Ο ορισμός για τους σοβαρά άπορους αφορά όσους έχουν συνθήκες διαβίωσης που περιορίζονται από την έλλειψη πόρων και εμπειρία σε τουλάχιστον 4 από τα 9 ακόλουθα στοιχεία στέρησης: δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά 1) να πληρώσουν εγκαίρως χρεώσεις ενοικίου / υποθηκών ή υπηρεσιών κοινής ωφελείας, 2) ) να αντιμετωπίσει απροσδόκητα έξοδα, 4) να τρώει κρέας, ψάρι ή ισοδύναμο πρωτεΐνης κάθε δεύτερη μέρα, 5) διακοπές μιας εβδομάδας μακριά από το σπίτι, 6) ένα αυτοκίνητο, 7) ένα πλυντήριο, 8) μια έγχρωμη τηλεόραση, 9) ένα τηλέφωνο (συμπεριλαμβανομένου του κινητού τηλεφώνου).

Οι άνθρωποι που ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας είναι εκείνοι ηλικίας 0-59 ετών που ζουν σε νοικοκυριά όπου κατά μέσο όρο οι ενήλικες (ηλικίας 18-59) δούλευαν λιγότερο από το 20% του συνολικού δυναμικού εργασίας τους κατά το παρελθόν έτος. Οι σπουδαστές αποκλείονται. Ο συνολικός αριθμός των ατόμων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό είναι μικρότερος από το άθροισμα του αριθμού των ατόμων σε καθεμία από τις τρεις μορφές φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, καθώς ορισμένα άτομα επηρεάζονται ταυτόχρονα από περισσότερες από μία από αυτές τις καταστάσεις.

Εν τω μεταξύ, το 2016, 117,5 εκατομμύρια άνθρωποι, ή το 23,4% του πληθυσμού, στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Αυτό σημαίνει ότι το 23,4% υπάγεται σε τουλάχιστον μία από τις ακόλουθες τρεις συνθήκες: σε κίνδυνο φτώχειας μετά από κοινωνικές μεταβιβάσεις (εισοδηματική φτώχεια), σε στέρηση αγαθών ή διαβίωση σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας.

Μετά από τρεις διαδοχικές αυξήσεις μεταξύ του 2009 και του 2012 (που είχε φτάσει σχεδόν το 25%), το ποσοστό των ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό στην ΕΕ από τότε μειώνεται συνεχώς στο 23,4% πέρυσι, μόλις 0,1 εκατοστιαίες μονάδες πάνω από το χαμηλό σημείο του 2009.

Η μείωση του αριθμού των ατόμων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό στην ΕΕ αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Το 2016, περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού κινδυνεύει από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό σε τρία κράτη μέλη: τη Βουλγαρία (40,4%), τη Ρουμανία (38,8%) και την Ελλάδα (35,6%). Στο αντίθετο τέλος της κλίμακας, τα χαμηλότερα ποσοστά ατόμων που κινδυνεύουν από τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό καταγράφηκαν στην Τσεχική Δημοκρατία (13,3%), τη Φινλανδία (16,6%), τη Δανία (16,7%) και την Ολλανδία (16,8%).

Μεταξύ των κρατών μελών για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αυξήθηκε από το 2008 σε δέκα κράτη μέλη, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να σημειώνονται στην Ελλάδα (από 28,1% το 2008 σε 35,6% το 2016, ή +7,5 ποσοστιαίες μονάδες), την Κύπρο (+4,4 ποσοστιαίες μονάδες), την Ισπανία (+4,1 ποσοστιαίες μονάδες) και τη Σουηδία (+3,4 ποσοστιαίες μονάδες). Αντίθετα, η μεγαλύτερη μείωση παρατηρήθηκε στην Πολωνία (από 30,5% σε 21,9% ή -8,6 ποσοστιαίες μονάδες), ακολουθούμενη από τη Λετονία (-5,7%) και τη Ρουμανία (-5,4%). Σε επίπεδο ΕΕ, το ποσοστό του συνολικού πληθυσμού που κινδυνεύει από τη φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό το 2016 (23,4%) μειώθηκε κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από το 2008.

Εξετάζοντας το καθένα από τα τρία στοιχεία που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, το 17,2% του πληθυσμού της ΕΕ το 2016 κινδυνεύει από τη φτώχεια μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, πράγμα που σημαίνει ότι το διαθέσιμο εισόδημά τους ήταν χαμηλότερο από το εθνικό τους όριο κινδύνου, όριο φτώχειας .

Το ποσοστό των ατόμων που απειλούνται με εισοδηματική φτώχεια στην ΕΕ έχει ελαφρώς μειωθεί σε σύγκριση με το 2015 (17,3%), αλλά εξακολουθεί να είναι υψηλότερο από το 2008 (16,5%). Δεδομένου ότι τα κατώτατα όρια αντικατοπτρίζουν την πραγματική κατανομή του εισοδήματος στις χώρες, διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών και επίσης με την πάροδο του χρόνου.

Σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, 1 στα 4 άτομα διατρέχουν κίνδυνο εισοδηματικής φτώχειας στη Ρουμανία (25,3%) και περίπου 1 στους 5 στη Βουλγαρία (22,9%), στην Ισπανία (22,3%), στη Λιθουανία (21,9% ), την Εσθονία (21,7%), την Ελλάδα (21,2%) και την Ιταλία (19,9% το 2015). Αντίθετα, τα χαμηλότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στην Τσεχική Δημοκρατία (9,7%), τη Φινλανδία (11,6%), τη Δανία (11,9%), τη Σλοβακία (12,7%) και την Ολλανδία (12,8%).

Σε σύγκριση με το 2008, το ποσοστό των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο εισοδηματικής φτώχειας έχει αυξηθεί σε είκοσι ένα κράτη μέλη για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, και έχει μειωθεί σε τέσσερα.

Το 2016, 7,5% του πληθυσμού υπέστη σοβαρές υλικές στερήσεις, πράγμα που σημαίνει ότι οι συνθήκες διαβίωσης περιορίστηκαν από την έλλειψη πόρων, όπως η μη δυνατότητα να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους, να διατηρήσουν το σπίτι τους αρκετά ζεστό ή να κάνουν διακοπές μιας εβδομάδας μακριά από το σπίτι.

Το ποσοστό αυτό των ατόμων που έχουν υποστεί σοβαρή στέρηση στην ΕΕ έχει μειωθεί σε σύγκριση με το 2015 (8,1%) και το 2008 (8,5%). Το ποσοστό των ατόμων που υπέστησαν σοβαρές υλικές ζημίες το 2016 ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών, από το 20% του συνολικού πληθυσμού της Βουλγαρίας (31,9%), της Ρουμανίας (23,8%) και της Ελλάδας (22,4%) σε λιγότερο από 4% στη Σουηδία (0,8%), το Λουξεμβούργο (1,6%), η Φινλανδία (2,2%), τη Δανία και τις Κάτω Χώρες (2,6% η κάθε μια), την Αυστρία (3,0%) και τη Γερμανία (3,7%).

Σε σύγκριση με το 2008, το ποσοστό των ατόμων με σοβαρές υλικές στερήσεις έχει αυξηθεί σε δέκα κράτη μέλη για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, και μειώθηκε σε 15 .

Σε ό,τι αφορά τη χαμηλή ένταση εργασίας, το 10,4% του πληθυσμού ηλικίας 0-59 ετών στην ΕΕ ζούσε σε νοικοκυριά όπου οι ενήλικες εργάζονταν λιγότερο από το 20% του συνολικού δυναμικού εργασίας τους κατά το παρελθόν έτος. Είναι η δεύτερη συνεχή χρονιά από το 2008 που το ποσοστό αυτό μειώθηκε στην ΕΕ.

Η Ελλάδα (17,2%), η Ισπανία (14,9%), το Βέλγιο (14,6%) και η Κροατία (13,6%) είχαν το υψηλότερο ποσοστό εκείνων που ζούσαν σε σε τέτοιες συνθήκες. Η Πολωνία (6,4%) και η Σλοβακία (6,5%) είχαν το χαμηλότερο ποσοστό. Σε σύγκριση με το 2008, το μερίδιο των ατόμων ηλικίας 0-59 ετών που ζουν σε νοικοκυριά με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας αυξήθηκε στην πλειονότητα των κρατών μελών (δεκαοκτώ), ενώ μειώθηκε σε επτά.